Σύμφωνα με τη Θεωρία των Πέντε Στοιχείων, η ανθρώπινη ύπαρξη είναι μια μικρογραφία του σύμπαντος.  Ο,τι υπάρχει μέσα στο ανθρώπινο σώμα, ακριβώς το ίδιο υπάρχει, με διαφορετική όμως μορφή, στο συμπαντικό σώμα.  Η Αγιουρβέδα πιστεύει ότι τα πάντα αποτελούνται από πέντε στοιχεία ή δομικά στοιχεία:  γη, νερό, φωτιά, αέρας και αιθέρας.  Οι ιδιότητές τους είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κατανόηση των ισορροπιών και ανισορροπιών μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Η γη αντιπροσωπεύει την στερεή κατάσταση της ύλης.  Δηλώνει σταθερότητα, μονιμότητα και ακαμψία.  Παντού γύρω μας βλέπουμε βράχους και χώμα να αντιστέκονται στις φθοροποιές δυνάμεις του νερού και του ανέμου.  Το σώμα μας επίσης δηλώνει την γήινη/στερεή δομή του:  οστά, κύτταρα και ιστοί είναι φυσικές δομές μέσα από τις οποίες ρέει το αίμα και μεταφέρεται το οξυγόνο.  Η γη θεωρείται σταθερή ουσία.

Το νερό είναι το στοιχείο που χαρακτηρίζει την αλλαγή.  Στο εξωτερικό κόσμο βλέπουμε το νερό μέσα από τον κύκλο του να εξατμίζεται, να γίνεται σύννεφα, να συμπυκνώνεται, να γίνεται βροχή, το βλέπουμε να κινείται γύρω από τη στερεή ύλη, π.χ. σε πέτρες και βουνά, και τελικά το βλέπουμε να φθείρει την στερεή, ακίνητη ύλη καθώς ρέει από τα βουνά προς τη θάλασσα.  Βλέπουμε ποτάμια να μεταφέρουν διαλυμένο χώμα και θρεπτικές ουσίες, και μέσω αυτών να διεξάγεται οικονομικό εμπόριο αλλά και ανταλλαγή πληροφοριών και πολιτισμικών στοιχείων - βλέπουμε το υδάτινο σώμα της γης να θρέφει τη ζωή παντού.  Το αίμα μας, η λέμφος και τα άλλα υγρά κινούνται ανάμεσα στα κύτταρά μας και μέσα από τα αγγεία μας, χαρίζοντάς μας ενέργεια, απομακρύνοντας από τον οργανισμό μας τις άχρηστες ουσίες, ρυθμίζοντας τη θερμοκρασία, δημιουργώντας μαχητές των ασθενειών, και μεταφέροντας ορμονικές πληροφορίες από τη μια περιοχή στην άλλη.  Το νερό θεωρείται ουσία χωρίς σταθερότητα.

Η φωτιά είναι η δύναμη που μετατρέπει τα στερεά σε υγρά, σε αέρια και αντίστροφα.  Η θερμότητα του ήλιου λιώνει τον πάγο μετατρέποντάς τον σε νερό το οποίο, και πάλι λόγω της επίδρασης του ήλιου, εξατμίζεται.  Η φωτιά χαρίζει δύναμη στο νερό και στους καιρικούς κύκλους της φύσης.  Λόγω της ενέργειας του ήλιου ξεκινούν όλοι οι ενεργειακοί κύκλοι στη γη – συμπεριλαμβανομένης και ολόκληρης της τροφικής αλυσίδας.  Μέσα στα σώματά μας είναι η φωτιά (ενέργεια) που συγκρατεί τα άτομα μέσα στα μόρια, που μετατρέπει την τροφή σε λίπος (αποθηκευμένη ενέργεια) και μύες, που μετατρέπει (καίει) την τροφή σε ενέργεια, που δημιουργεί τα ερεθίσματα των νευρικών αντιδράσεων, τα συναισθήματά μας, ακόμα και την πορεία των σκέψεών μας.  Η φωτιά θεωρείται μορφή χωρίς ουσία.

Ο αέρας είναι η αεριώδης μορφή της ύλης, η οποία είναι κινητική και δυναμική.  Σαφώς δεν μπορούμε να δούμε τον αέρα που φυσάει μέσα στα φύλλα των δέντρων, αλλά μπορούμε να τον αισθανθούμε.  Γνωρίζουμε πόσο σημαντικός είναι - πως μπορεί να ανταποκριθεί στην ενέργεια, να την απορροφήσει, και να την εκπέμπει – για παράδειγμα, όταν παρακολουθούμε ή βιώνουμε μια θύελλα, ένα τυφώνα ή ένα ανεμοστρόβιλο.  Αισθανόμαστε τον αέρα καθώς διαπερνά το λαιμό μας και εισέρχεται στους πνεύμονές μας – σε περίπτωση που αυτή η πορεία διακοπεί για περισσότερα από ελάχιστα λεπτά τότε συνειδητοποιούμε απολύτως πόσο σημαντικός είναι αυτός ο αέρας για την όλη ύπαρξή μας.  Μέσα στο σώμα μας, ο αέρας (οξυγόνο) αποτελεί τη βάση για όλες τις αντιδράσεις μεταφοράς της ενέργειας - π.χ. οξυγόνωση.  Ο καθαρός αέρας είναι απαραίτητο στοιχείο για να καίει η φωτιά.  Ο αέρας είναι μια άμορφη ύπαρξη.

Ο αιθέρας είναι ο χώρος μέσα στον οποίο συμβαίνουν τα πάντα.  Θα μπορούσε να παρομοιαστεί με το εξωτερικό διάστημα με τα εκατομμύρια μίλια μεταξύ των ουράνιων σωμάτων, ή τον εσωτερικό χώρο των σωμάτων μας όπου η σύσταση των ίδιων των ατόμων που μας απαρτίζουν είναι μόνο .00001 φορτισμένα μόρια και .99999 κενότητα.  Χώρος:  η απόσταση μεταξύ των πραγμάτων - αυτό που μας βοηθά να ξεχωρίσουμε το ένα πράγμα από το άλλο.  Αιθέρας είναι μόνο οι αποστάσεις που διαχωρίζουν την ύλη.